SEREBRAL PALSİ (BEYİN FELCİ)

Prof Dr Banu Anlar

Serebral palsi nedir?
Beyinde olusan bir hasar nedeniyle, çocugun belirli kaslarini kullanmakta güçlük çekmesi halidir. Hasarin beynin hangi bölgesinde ve ne kadar yaygin olduguna bagli olarak serebral palsi'nin belirtileri degisir. Örnegin bazi hastalar hafif topallarken digerleri tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kalabilir.

Serebral palsi toplumda ne siklikta görülür?
Serebral palsi her 1000 bebekte 1,5 - 3 oraninda görülür.

Serebral palsinin sebepleri nelerdir?
Çogu zaman hastaligin sebebi bulunamaz, ama bilinen en sik sebepleri arasinda hamilelik ve dogum sirasindaki bazi etkenler yer alir: erken (prematüre) dogum, gebe annede tansiyonun yükselmesi veya düsmesi, kan uyusmazligi, hamileyken geçirilen kanamalar ve enfeksiyonlar belirtilebilir. Uzamis ve zor bir dogum esnasinda bebegin oksijensiz kalmasi veya dogumdan sonra geçirilen agir iltihabi hastaliklar, kafa darbeleri, yüksek ates serebral palsi'ye yol açabilir. Bu olaylarin çogu önlenebilir; saglikli ve kontrollü hamileligin ardindan, dogumun tibbi olanaklari yeterli merkezlerde yapilmasi ile serebral palsi vakalarinin sayisi önemli ölçüde azaltilabilir.

Serebral palsinin belirtileri nelerdir?
Çocugun özellikle hareket gelisimi yasitlarina göre gerideyse, örnegin daha geç oturmus, daha geç emeklemis veya daha geç yürümeye baslamissa; kol-bacaklari normalden daha gergin veya gevsekse; durusu, oturusu normalden farkliysa serebral palsi'den süphelenilmelidir.
Serebral palsi her hastada ayni belirtileri vermez. Bazi çocuklarda etkilenen kaslar normalden gergin (kasili) durumdadir ve hastanin hareketlerini kisitlar.Bazi çocuklardaysa kaslar fazlasiyla gevsektir ve hasta vücudunu istedigi gibi yönetemez. Bazen istem disi vücut hareketleri de görülebilir. Bazi hastalarin vücudunun bir yarisi, bazilarinin sadece bacaklari, bazilarinin ise tüm vücudu etkilenebilir. Bogaz kaslarinin etkilenmesi sonucu konusma güçlügü de olabilir. Beyin hasarinin agir oldugu durumlarda görme ve isitme sorunlari ve bir ölçüde zeka geriligi de görülebilir.

Serebral palsinin tedavisi var midir?
Olusmus beyin hasarini geriye döndürmek mümkün degildir, fakat serebral palsi'li çocuk modern tibbin destek tedavileriyle pek çok becerisini ilerletebilir. Tedavinin en önemli unsuru ailenin destegi ve yogun ilgisidir. Hastanedeyse baslica Çocuk Nörolojisi, Fizik Tedavi, Ortopedi Bölümleri, ayrica Çocuk Ruh Sagligi, Beslenme, Beyin Cerrahisi, Göz, Kulak-Burun-Bogaz Bölümleri hastanin tedavisinde rol alir. Bu bölümlerin her birinin hastanin hayatini kolaylastiracak katkilari olacaktir. Kas gevsetici ilaçlar, fizik tedavi, çesitli ortezler, botulinum toksini enjeksiyonlari, cerrahi yöntemler, ve kas-hareket-konusma egitim programlari çocugun durumuna göre seçilerek uygulanir. Bu yöntemler sayesinde serebral palsi'li çocuk yetenek ve becerilerini gelistirebilir ve hayat kalitesini büyük ölçüde artirabilir.

Sonuç olarak;
**Serebral palsi çogunlukla önlenebilir nedenleri olan bir hastaliktir.
**Eger bir çocukta serebral palsi farkedilirse veya gelisiminde yasitlarina göre anormallik görülürse ilk firsatta doktora basvurulmalidir, çünkü hastaligin erken teshis edilmesi ve bir an önce tedavinin baslatilmasi basari saglamanin en önemli yoludur.