ATESLE GELEN NÖBETLER

(ATESLI HAVALE)

Atesli Havale Nedir?
Bebeklerde ve küçük çocuklarda ateslenme ile birlikte ortaya çikan nöbetlerdir. Nöbet sirasinda çocuk genellikle etrafta olanlara ve söylenenlere cevapsiz hale gelir. Kol ve bacaklarinda kasilmalar ya da tamamen gevsek bir hal olabilir. Birçok atesli nöbet bir-iki dakika sürer, ama birkaç saniye kadar kisa, ya da 15 dakika kadar uzun sürenleri de vardir.

Havale, genellikle çocugun atesinin ilk gününde olur. Bazen atesi dikkati çekmeyip ancak havale geçirdiginde farkedilebilir.

Atesli havale “sara” degildir.

Atesli Havale Sik Görülür Mü?
Yaklasik her 25 çocuktan biri en az 1 kez atesli havale geçirir. Bunlardan da yaklasik üçte birinde bu olay tekrarlar. Atesli havale 6 ay ila 5 yas arasi çocuklarda görülür. Ne kadar küçük yasta baslamissa tekrarlama ihtimali o kadar fazladir.

Atesli Havaleye Yatkinlik Neden Ileri Gelir?
Ilk havaleyi 1-1,5 yastan önce geçiren, sik ateslenen, ve ailesinde de atesli havale geçirenler bulunan çocuklarda bu olayin tekrarlama ihtimali daha fazladir. Yine ates yeni baslamisken veya fazla yüksek degilken nöbet geçirilmisse tekrarlama egilimi gösterir.

Atesli Havale Zararli Midir?
Anne-babalar için korkutucu gözükse de birçok atesli nöbet zararsizdir. Çocugun nöbet sirasinda düserek yaralanmasi veya agzindaki yiyecek ya da tükürükten dolayi nefes alamamasi gibi olaylara, nadir de olsa, rastlanabilir. Bunlari önlemek için asagida ilkyardim bilgileri verilmistir.

Atesli havalelerin beyinde hasara yol açtiklari gösterilmemistir. Bu çocuklarin okul basarilari ve zeka test sonuçlari havale geçirmeyen kardeslerinden farkli degildir.

Atesli havale geçirenlerin büyük çogunlugunda (%90) sara gelismez. Bu çocuklarin ancak pek azinda ileride sara görülme ihtimali havale geçirmemis çocuklara göre artmistir. Sizin çocugunuzun durumu konusunda doktorunuz bilgi verecektir.

Atesli Havale Geçiren Bir Çocuga Ne Yapmalidir?
Anne-baba sakin olmali, çocugu yan yatirmali ve dikkatle gözlemelidir. Düsüp yaralanmasini önlemek için yere yatirmakta yarar vardir. Kollarini-bacaklarini tutmaya çalismamalidir. Agzinda bir cisim varsa yavasça çikarilmalidir. Agza kasik vs.. sokulmaya çalismamalidir. Nöbet on dakikayi geçerse en yakin saglik kurulusuna götürülmelidir. Nöbet geçtikten sonra da ates nedenini arastirmak üzere çocuk hastaliklari uzmanina basvurmalidir. Eger çocukta uykulu hal, bas agrisi, veya siddetli kusma varsa acilen götürülmelidir.

Atesli Havale Nasil Tedavi Edilir?
Doktorunuz atesli havale teshisini koymadan önce nöbetlere yol açabilecek baska bir nedenin olup olmadigindan emin olmak üzere bazi tetkikler yapabilir. Örnegin menenjitten süpheleniyorsa belden yapilan bir igne ile beyin-omurilik zarlari arasindaki sividan bir örnek alinip incelenmesi gerekir. Çocugunuzda ishal ve kusma varsa su kaybi da havaleye yol açmis olabilir. Buna benzer nedenlerle kan ve idrar tahlilleri yapilabilir.

Nöbet sadece atese bagli ise genellikle çocugunuzun hastaneye yatirilmasi gerekmeyecektir. Ancak uzun sürmüsse, ya da atese yol açan hastalik gerektiriyorsa yatirilabilir.

Atesli Havaleler Nasil Önlenebilir?
Atesli hastalik sirasinda ates düsürücü ilaçlar verilmelidir.
Bunun disinda bazen nöbet geçirmeyi önleyici ilaçlarin kullanilmasi gerekir. Bu ilaçlar iki gruba ayrilir: sadece atesli dönemde kullanilanlar, ve sürekli kullanilanlar. Böyle bir önleyici tedavinin gerekip gerekmedigi, ve gerekiyorsa kullanilacak ilacin seçimi doktorunuzla görüsmenizde belirlenecektir.

Prof. Dr. Banu Anlar, H.Ü.T.F